Parmak Emme ve Emzik Kullanımının Dişlere Etkisi

Emme, bebeklerde doğuştan gelen bir reflekstir ve yalnızca beslenmeyi değil sakinleşmeyi de sağlar. Bu nedenle parmak emme ve emzik kullanımı yaşamın ilk yıllarında gelişimsel olarak olağan kabul edilir; bir davranış sorunu ya da ihmal göstergesi değildir.

Çocukların önemli bir bölümünde alışkanlık kendiliğinden azalır ve genellikle 2–4 yaş arasında bırakılır. Dişler ve çene gelişimi açısından belirleyici olan alışkanlığın varlığı değil, hangi yaşa kadar ve ne yoğunlukta sürdüğüdür.

Etkinin ortaya çıkmasında üç etken birlikte rol oynar: alışkanlığın günlük süresi, sıklığı ve emme sırasında uygulanan gücün şiddeti. Uzun süren ve şiddetli emme alışkanlıklarında şu değişiklikler görülebilir:

• Ön dişlerin kapanmaması, yani üst ve alt ön dişler arasında açıklık kalması.
• Üst ön dişlerin öne doğru eğim kazanması.
• Üst çene kemerinin daralması ve arka dişlerde kapanış farkı.
• Dil ve dudak kaslarının çalışma düzeninde değişiklik, bazı seslerin çıkarılmasında zorlanma.

Bu değişikliklerin bir bölümü, alışkanlık süt dişleri döneminde bırakıldığında çene gelişimiyle birlikte azalabilir. Kalıcı ön dişler sürmeye başladıktan sonra da devam eden alışkanlıklarda ise kendiliğinden düzelme olasılığı azalır.

İkisi de benzer bir mekanizmayla etki eder; ancak emziğin bırakılması genellikle daha kolaydır, çünkü emzik ortamdan çıkarılabilen bir nesnedir. Parmak her zaman ulaşılabilir olduğundan alışkanlığın sonlanması daha uzun sürebilir.

Piyasada damak yapısına uyumlu olduğu belirtilen emzik biçimleri bulunur. Bu biçimler emmenin etkisini azaltmayı amaçlar; uzun süreli ve yoğun kullanımda etkiyi tümüyle ortadan kaldırdıkları söylenemez. Emziğin bal, reçel gibi tatlı maddelere batırılması ise ayrı bir çürük etkeni oluşturur.

Alışkanlığın bırakılması genellikle kademeli ilerler. Uygulamada işe yarayan yaklaşımlar arasında şunlar sayılabilir: alışkanlığın en yoğun olduğu anların belirlenmesi ve o anlarda yatıştırıcı bir alternatif sunulması; çocuğun kendi isteğiyle bırakmaya karar verdiği anın desteklenmesi; günün alışkanlıksız geçen bölümlerinin fark edilip olumlu biçimde dile getirilmesi.

Acı madde sürmek, eldiven takmak ya da utandırıcı ifadeler kullanmak gibi yöntemler önerilmez; bunlar çoğunlukla kaygıyı ve dolayısıyla emme ihtiyacını artırır. Hastalık, kardeş doğumu ya da okula başlama gibi dönemlerde alışkanlığın geçici olarak artması beklenen bir durumdur.

Kalıcı kesici dişler sürmeye başladığı hâlde süren bir emme alışkanlığı, ön dişlerin kapanışında fark edilen açıklık ya da konuşmayı etkileyen bir değişiklik, muayeneyle değerlendirilmesi uygun olan durumlardır. Değerlendirme sonrasında bazı çocuklarda alışkanlığı hatırlatıcı ağız içi apareyler gündeme gelebilir; buna hekim, çocuğun yaşı ve iş birliği durumuna göre karar verir.

Kapanış farkı kalıcı hâle geldiğinde çözüm çoğunlukla ortodontik tedavi kapsamına girer. İzmit Cedit'teki kliniğimizde çocuk diş hekimliği muayenelerinde emme alışkanlıkları ve kapanış ilişkisi birlikte ele alınır. Süt dişlerinin günlük bakımı için çocuklarda diş bakımı yazımıza bakabilirsiniz.