Diş Teli Takılıyken Ağız Hijyeni Nasıl Sağlanır?

Braketler dişe yapıştığı ve teller takıldığı anda ağızda daha önce olmayan çok sayıda yeni yüzey ve köşe oluşur. Plak, bakteri ve besin artıklarından oluşan yapışkan bir tabakadır ve bu yeni yüzeylerde kolayca birikir. Braketin çevresi, tellerin altı ve diş etine yakın bölge, fırçanın en zor ulaştığı noktalardır.

Bunun iki tipik sonucu vardır. Birincisi diş eti dokusunun iltihaplanması: diş etleri kızarır, şişer ve fırçalarken kanar. İkincisi braket çevresinde mine yüzeyinden mineral kaybı; bu bölgelerde tebeşirimsi beyaz lekeler belirir. Bu iki tablo da temizlik alışkanlığıyla doğrudan bağlantılıdır, tedavinin kaçınılmaz sonucu değildir. Tedavi süreci hakkında genel bilgi için ortodonti ve diş teli tedavisi yazımıza bakabilirsiniz.

Ortodontik tedavi sırasında fırçalama sıklığı artar; her ana öğünden sonra fırçalama önerilir. Bu dönemde fırçalamanın süresi de uzar, çünkü aynı yüzeyi birden fazla açıdan temizlemek gerekir.

Yaklaşım şöyle özetlenebilir: fırça önce braketin üst kenarına yukarıdan aşağıya doğru açıyla getirilir, ardından alt kenarına aşağıdan yukarıya doğru yönlendirilir; son olarak dişin çiğneyici yüzü ve iç yüzü temizlenir. Ağız bölgelere ayrılıp sırayla ilerlenirse hiçbir bölge atlanmaz. Yumuşak kıllı bir fırça tercih edilir; sert fırça ve aşırı basınç diş etini geriletir. Fırçalama tekniğinin temellerini doğru diş fırçalama ve diş ipi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Fırça, dişlerin birbirine bakan yüzlerine ulaşamaz; bu yüzden ara yüz temizliği tedavi boyunca ihmal edilmemelidir. Diş ipi bu dönemde de kullanılır, ancak telin altından geçirilmesi gerekir. Bunun için ipi tel altından geçirmeye yarayan ip geçiriciler ya da bu iş için hazırlanmış özel iplikler kullanılır.

Ara yüz fırçaları bu dönemin en pratik yardımcısıdır: braketler arasına ve tel ile diş yüzeyi arasındaki boşluğa girerek fırçanın ulaşamadığı bölgeleri temizler. Uygun kalınlıktaki ara yüz fırçasının seçimi hekimin önerisiyle yapılmalıdır; zorlayarak sokulan kalın bir fırça diş etine zarar verir. Ağız duşu ise besin artıklarının uzaklaştırılmasında yardımcıdır, ancak fırça ve ara yüz temizliğinin yerini tutmaz; destekleyici bir araç olarak düşünülmelidir.

Braketin çevresinde beliren mat, tebeşirimsi beyaz lekeler mine yüzeyinden mineral kaybını gösterir. Bu, çürüğün öncesindeki aşamadır ve erken fark edildiğinde durdurulabilir; ancak ilerlemesine izin verilirse yüzeyde iz bırakabilir. Bu nedenle lekeler görüldüğünde hekime bildirmek, tedavi bitene kadar beklemekten çok daha doğrudur.

Diş etlerinde şişme, kızarıklık ve fırçalarken kanama ise plak birikiminin habercisidir. Bazı kişilerde diş eti dokusu tedavi sırasında büyüyerek braketleri örtebilir; bu da temizliği daha da zorlaştıran bir kısır döngü oluşturur. Florür içeren diş macununun düzenli kullanımı mine direncini destekler ve bu dönemde önemi artar.

Beslenme, hem hijyeni hem de aygıtın bütünlüğünü ilgilendirir. Sert kabuklu kuruyemişler, buz, sert ekmek kabukları ve elma gibi besinlerin ön dişlerle ısırılarak yenmesi braketlerin yerinden çıkmasına yol açabilir. Bu tür besinleri küçük parçalara bölerek arka bölgeyle çiğnemek çözüm sağlar.

Yapışkan şekerlemeler, sakız ve karamel türü besinler tellere yapışır ve temizlenmeleri güçtür. Şekerli ve asitli içecekler ise braket çevresinde mineral kaybı riskini artırdığı için bu dönemde özellikle sınırlandırılmalıdır. Gün içinde sık aralıklarla atıştırmak, ağız ortamının asitli kaldığı süreyi uzattığı için tek başına bir risk etkenidir.

Ortodontik randevular yalnızca tellerin ayarlandığı buluşmalar değildir; bu randevularda diş eti sağlığı ve hijyen düzeyi de değerlendirilir. Evde ulaşılamayan bölgelerde sertleşmiş birikimler oluşmuşsa klinikte diş taşı temizliği gündeme gelebilir.

Tedavi tamamlanıp braketler söküldüğünde diş yüzeyinde kalan yapıştırıcı artıkları temizlenir ve yüzey cilalanır. Bu aşamada diş etlerinin durumu ve beyaz leke bulunup bulunmadığı yeniden değerlendirilir. İzmit Cedit'teki kliniğimizde ortodonti tedavisi gören kişilerde hijyen kontrolü, tedavinin başından sonuna kadar randevu düzeninin bir parçası olarak sürdürülür.