Bruksizm (Diş Gıcırdatma) Nedir? Gece Plağı ile Tedavi
Uyurken farkında olmadan dişlerinizi sıkıyor ya da gıcırdatıyor olabilirsiniz. Bruksizmin nedenleri, belirtileri ve gece plağı tedavisi.
Bruksizm Nedir?
Bruksizm, diş sıkma veya gıcırdatma alışkanlığı olarak tanımlanan ve büyük çoğunluğu uyku sırasında gerçekleşen bir parафunksiyonel aktivitedir. Prevalansı toplumun yaklaşık %8–10'u olarak tahmin edilmektedir; çocuklarda da görülebilir. Uyku bruksizmi kişinin çoğu zaman farkında olmadığı bir durum olduğundan tanı genellikle uyuyan partnerin şikayetiyle veya diş hekimi muayenesinde saptanan aşınma izleriyle konulur.
Belirtileri ve Uzun Vadeli Zararları
Sabah uyanırken çene ve yüz kaslarında ağrı veya sertlik, baş ağrısı (özellikle şakaklarda), diş hassasiyeti ve ağrı, dişlerde giderek ilerleyen düzleşme ve kısalma (aşınma), diş eti çekilmesi ile çene ekleminde (TME) tıkırtı, kilitlenme veya ağrı bruksizmin tipik bulgularıdır. Tedavi edilmeyen ağır bruksizm kanal tedavisi gerektiren kırıklara, kron yenileme ihtiyacına ve çene eklemi bozukluğuna (TMD) zemin hazırlar.
Nedenleri Nelerdir?
Bruksizmin kesin nedeni tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte stres ve anksiyete en güçlü tetikleyicilerdir. Uyku bozuklukları (özellikle obstrüktif uyku apnesi), kafein ve alkol tüketimi, bazı antidepresan ilaçlar ile kapanış bozuklukları da katkıda bulunan etkenler arasında sayılmaktadır. Çocuklarda ise dişlenme, solunum yolu problemleri ve stres ana nedenlerdir.
Tedavi: Gece Plağı ve Destekleyici Yaklaşımlar
Kişiye özel hazırlanan yumuşak veya sert akrilik gece plağı (oklüzal splint), üst ve alt dişler arasına tampon görevi görerek aşınmayı önler, kas gerginliğini ve eklem üzerindeki yükü azaltır. İşlevi tedavi etmek değil, korumaktır; bu nedenle nedene yönelik yaklaşımlarla (stres yönetimi, fizyoterapi, nörolojik değerlendirme) kombine edilmesi önerilir. Kliniğimizde dijital ölçü ile kişiye özel plak 5–7 iş gününde hazırlanmaktadır. Ağır vakalarda botoks enjeksiyonu ile çiğneme kasları (masseter) zayıflatılarak diş sıkmanın şiddeti azaltılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Gece plağı bruksizmi tamamen iyileştirir mi?
Gece plağı aşınmayı ve eklem hasarını önler; ancak bruksizm davranışını ortadan kaldırmaz. Kalıcı çözüm için stres yönetimi, fizyoterapi veya psikiyatrik destek gerekebilir.Gece plağı her gece takılmalı mı?
Evet. Düzenli kullanılmayan plaklarda dişler aşınmaya devam eder. İlk haftalarda rahatsızlık hissedebilirsiniz; bu alışma sürecinin parçasıdır.Çocuklarda bruksizm tehlikeli mi?
Süt dişi dönemindeki çocuklarda genellikle kalıcı bir sorun yaratmaz ve çoğu çocukta büyüme sürecinde kendiliğinden geçer. Kalıcı dişlere geçişle sürmüyorsa muayene önerilir.