Ortodonti Sonrası Pekiştirme (Retainer) Süreci

Ortodonti pekiştirme, diş teli veya şeffaf plak tedavisi tamamlandıktan sonra dişlerin yeni konumlarını koruması için uygulanan aşamadır. Tedavi sırasında dişler kemik içinde hareket ettirilir; ancak yeni konuma yerleşen dişleri çevreleyen kemik ve diş eti lifleri bir süre daha eski hâline dönme eğilimi taşır. Bu nedenle aktif tedavi bittiğinde iş bitmiş sayılmaz; retansiyon adı verilen bu dönem, elde edilen sonucu kalıcı kılan önemli bir basamaktır. Ortodonti ve diş teli tedavisi yazımızda anlatılan sürecin doğal devamı olarak pekiştirme, dişlerin uzun süre düzgün kalmasını destekler.

Dişler, çevrelerindeki periodontal lifler ve kemik dokusu sayesinde belirli bir konumda durur. Ortodonti pekiştirme uygulanmadığında bu dokular henüz tam olarak yeni düzene uyum sağlamadığı için dişler zamanla eski yerlerine doğru kayabilir; buna relaps (geri dönüş) denir. Özellikle ilk aylarda bu eğilim daha belirgindir. Pekiştirici, dişleri sabit tutarak kemiğin yeni konuma uyum sağlaması için gereken süreyi kazandırır. Bu aşamanın ihmal edilmesi, aylarca süren tedavinin sonucunun kısmen ya da büyük ölçüde kaybedilmesine yol açabilir. Bu yüzden pekiştirme, tedaviden elde edilen sonucu koruyan önemli bir adımdır.

İki temel pekiştirici türü vardır. Sabit pekiştirici, genellikle alt ve üst ön dişlerin arka yüzeyine ince bir telin yapıştırılmasıyla uygulanır; dışarıdan görünmez ve hastanın takıp çıkarmasını gerektirmez. Hareketli pekiştirici ise çıkarılabilir şeffaf plak ya da damak plağı biçimindedir; hekimin belirttiği saatlerde takılır. Birçok vakada her iki tür birlikte kullanılarak hem süreklilik hem esneklik sağlanır. Hangi türün uygun olduğu; diş diziliminin önceki durumuna, kapanış yapısına ve hastanın günlük alışkanlıklarına göre hekim tarafından belirlenir. İzmit Cedit'teki kliniğimizde uygun pekiştirici planı, tedavi bitişindeki kontrol muayenesinde değerlendirilir.

Pekiştirme süresi kişiye göre değişir ve tek bir standart yoktur. İlk dönemde hareketli pekiştiricinin daha uzun saatler takılması istenebilirken, ilerleyen aylarda kullanım süresi kademeli olarak azaltılabilir. Sabit pekiştiriciler ise çoğu zaman uzun yıllar yerinde bırakılır. Sürenin hekim tarafından belirlenen şekilde sürdürülmesi, dişlerin yeni konumlarını uzun süre korumasını destekler. Kullanımın erken bırakılması geri dönüş eğilimini artırabildiğinden, kontrol randevularını aksatmamak önemlidir. Genel diş hekimi ortodonti değerlendirmesi için yönlendirme yapabilir.

Pekiştirici takılı olan dişlerin temizliği özen ister. Sabit pekiştiricinin arkasında plak birikebileceğinden diş ipi veya ara yüz fırçası ile düzenli temizlik önemlidir; aksi hâlde diş taşı ve diş eti hastalığı gelişebilir. Hareketli pekiştirici takılmadan önce dişlerin fırçalanması, plağın da nazikçe temizlenmesi önerilir. Plağı sıcak suyla yıkamaktan kaçının, çünkü şekli bozulabilir. Telin kopması, plağın kırılması ya da dişlerde hareket hissi fark edilirse en kısa sürede hekime başvurulması önerilir. Düzenli kontroller, pekiştirme döneminin sorunsuz ilerlemesini sağlar.